Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 12

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen ahali şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, alaka eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müteallik ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve makul bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle alfabelan ve giderek anonimleabat bir nazım biçimidir. Türküler anne murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki murabbaklere (üçlük veya ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise ahali dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yine edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

Türkünün makul bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir ahali şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en açık özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her sözıbıyla söylenir. Yani hece nüshası itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Türkülerin mefret çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde ahaliın malı olurlar ve ahaliın her kesimine seslenme eden sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir çalgı türüdür. Türküler çoğu misil, bir huy vakaı evet da bir kahramanlık karşısında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, arsa adlarının, hatta mevzuların dahi değişmiş olduğu görüldüğü bağırsakin, nerede doğduklarını saptamak hızleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü koşukler olarak iki kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı bağırsakine saha uzun havalardır. Usullü olan koşukler grubunda ise umumiyetle entrika havaları arsa alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez gökyüzü adı verilmektedir.

Türklerde emeklenen konulara göre de sınıflama fail yazarlar vardır. Mevzularına göre koşukler:

Ninniler
Çocuk koşukleri
Natür koşukleri
Aşk koşukleri
Kahramanlık ve askerlik koşukleri
Resim koşukleri
İş koşukleri
Karşıtlıklı koşukleri
Ölüm koşukleri (Ağıt)
Desise koşukleri
Huy ve hayvan koşukleri
Efe ve derebeyi koşukleri
Cinayetler ve dağklı olaylarla alakalı koşukleri
Güldürücü koşukleri