Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 8

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen umum şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, nispet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile dayalı ve Türk’e özgü valörında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve muayyen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle alfabelan ve zamanla anonimleşatır bir nazım biçimidir. ırlamakler temel murabbaklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki murabbaklere (üçlük yahut ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise umum dilinde “saz” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra yine edilen ikilik (evet da henüz çok) dizelerdir.

ırlamaknün muayyen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da herhangi bir umum şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü evet. Bu yüzden türkü tipinin en bariz özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı itibarıyla bir sınırlama imkânsız.

ırlamaklerin oylumlu çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. ırlamakler bu şekilde umumın malı olurlar ve umumın her kesimine seslenme fail sanat erilar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir musiki türüdür. ırlamakler çoğu defa, bir huy olayı evet da bir kahramanlık kontrasında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mevzi adlarının, hatta konuların üstelik değiştiği görüldüğü bâtınin, nerede doğduklarını saptamak kuvvetleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü yırler olarak iki alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı bâtınine yer uzun havalardır. Usullü olan yırler grubunda ise genellikle temsil havaları mevzi hileır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da üzgün esinti adı verilmektedir.

Türklerde alışverişlenen konulara için de sınıflama yapan yazarlar vardır. Konularına için yırler:

Ninniler
Çocuk yırleri
Tabiat yırleri
Aşk yırleri
Kahramanlık ve askerlik yırleri
Resim yırleri
İş yırleri
Mukabillıklı yırleri
Ölüm yırleri (Ağıt)
Piyes yırleri
Tabiat ve efsanevi yırleri
Zeybek havası ve derebeyi yırleri
Cinayetler ve inciticiklı olaylarla alakalı yırleri
Güldürücü yırleri