Tarih Bilimi Nedir 3

Tarih, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Tarih”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin cepheı rabıta, bu olaylarla müntesip bilgilerin aptalfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan yahut beşer-dışı ayırtı gözetmeksizin, bucak ve dakika aralığının kestirildiği bir geçmiş dakika dilimde, menşe-sonuç ilişkisi kurup, doküman ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her kayranın maziini inceleyebilecek derece geniş bir disiplindir. İnsanlık mazii nazire konusu olduğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Tarihî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara üstüne tüm bilgilerin, olayların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları basar önüne allıkınarak, kabil olduğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Tarih, yaşanan olayların bir elan yaşanabilmesi kadar bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Tarih sözcüğünün Batı dillerindeki ortak karşıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava ahiz aracılığıyla haber edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cepheı rabıta çok elan geniş bir mazmun yürekğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta anbean huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanımıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden gayrı bir şey bileğildir.[5]