Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş zamanın incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin yüzı teselsül, bu olaylarla dayalı bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya beşer-dışı ayırtı gözetmeksizin, mevki ve ahit aralığının kestirildiği bir geçmiş ahit dilimde, illet-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan tarih, herhangi bir marifet kümesine dahil edilmez; çünkü tarih, her yerın dünini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık düni kavlükarar konusu evetğunda, edebiyatın icadından önceki zamanlara “tarih öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilgili bütün bilgilerin, vakaların vuku bulmuş olduğu dönemin şartları nazar önüne tuzakınarak, kabil evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir daha evetşanabilmesi kabilinden bir muhtemellık olmadığından huy bilimlerindeki kabilinden deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki ortak zıtlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (demeı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava transfer suretiyle bilgelik edinme anlamlarında kullanılan sözcük, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının yüzı teselsül çok daha geniş bir deme dâhilğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve efsanevi bilgisi ve ayrıca anbean huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın tanılamamıyla tarih, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey bileğildir.[5]